„W grudniu 1848 r. abdykował cesarz Ferdynand I na rzecz swego osiemnastoletniego bratanka Franciszka Józefa (18481916). Po klęsce powstania węgierskiego (sierpień 1849) wprowadził on z powrotem centralizm i absolutyzm, choć mniej bezwzględny niż za czasów Mettemicha. Trwałą zdobyczą rewolucji pozostało zniesienie poddaństwa i uprzywilejowania szlachty w zakresie podatkowym, wojskowym i sądowym.
5. Wojna włoskoaustriacka (marzeclipiec 1848 r.). Wyzwolenie Lombardii i Wenecji wywołało powszechny entuzjazm we Włoszech. W dniu ogłoszenia republiki weneckiej (23 marca) król Piemontu Karol Albert (18311849) wypowiedział wojnę Austrii.
Do wojny przyłączyły się Toskania, Parma, Modena, Neapol i nawet papież (w Rzymie utworzono Legion Polski). Po początkowych sukcesach, w drugiej połowie czerwca Austriacy przystąpili do ofensywy. W krwawej bitwie pod Custozzą (24 i 25 lipca) Włosi ponieśli klęskę. Karol Albert był zmuszony podpisać zawieszenie broni. Austriacy zajęli prowincję lombardzkowenecką. Król Obojga Sycylii Ferdynand II zbombardował natomiast Messynę i zdławił powstanie na wyspie.
6. Wznowienie wojny (marzec 1849 r.). Klęska Włoch. Przestraszony radykalizacją ludu rzymskiego papież uciekł z państwa kościelnego i schronił się na wyspie Gaeta. 9 lutego 1849 r. w Rzymie zostaje proklamowana republika. Przybył tam ze swymi ochotnikami Giuseppe Garibaldi. Król Piemontu Karol Albert zerwał zawieszenie broni i wznowił działania wojenne (13 marca). Na czele wojsk Piemontu stał polski gen. Wojciech Chrzanowski. Ale tym razem wojna trwała tylko kilka dni. 23 marca Włosi ponieśli klęskę podNowarrą w Piemoncie. Karol Albert abdykuje na rzecz swego syna Wiktora Emanuela II (18491861, później obwołany królem Włoch). Austriacy obciążają Piemont wysoką kontrybucją.“(10)